Przewodnik
Zakładka poświęcona Przewodnikowi TATRY. NAJPIĘKNIEJSZE LETNIE DROGI WSPINACZKOWE którego TOM1 (TATRY POLSKIE) trafił do księgarni 7 października 2026 roku. Poza ogólnymi informacjami w przyszłości znaleźć tutaj będzie można poprawki i uzupełnienia.
O PRZEWODNIKU
Kompletna 3-tomowa zawartość przewodnika obejmuje subiektywny wybór 333 najpiękniejszych letnich dróg wspinaczkowych w Tatrach, w tym 101 największych klasyków (TOP 101).
Dopracowywana przez lata lista zawiera zarówno drogi popularne wśród wspinaczy od pokoleń, jak i te, które powstały w ostatnich latach i już zyskały uznanie. Dzięki szerokiemu zakresowi wycen (od III do IX+ w skali UIAA) przewodnik jest skierowany do wspinaczy na każdym poziomie. Same drogi TOP 101 to po 25 pięknych linii w czterech zakresach trudności (od V do IX–), a jeśli dołożymy do tego kolejne 232 drogi, to można mieć pewność, że większości taterników nie zabraknie celów na całą wspinaczkową karierę!
Pierwsza część przewodnika, TATRY POLSKIE, zawiera 114 dróg (w tym 36 z TOP 101) ulokowanych na 20 ścianach w 3 dolinach: Gąsienicowej, Pięciu Stawów Polskich i Rybiego Potoku. Każda droga została szczegółowo opisana, a także przedstawiona na wysokiej jakości fotografiach topograficznych, dodatkowo względem poszczególnych fragmentów zastosowano unikalny zabieg z zoomem.
Drogi wyróżnione jako klasyki TOP 101 zostały zaprezentowane na większej liczbie stron. Całości dopełniają liczne zdjęcia wspinaczkowe, opisy ścian wraz ze zdjęciami pokazującymi przebieg i lokalizację dróg, jak również mapy i panoramy dolin z podejściami i zejściami.
GENEZA I HISTORIA POWSTAWANIA
Od 2018 roku na blogu Climber.com.pl umieszczam opisy i zdjęcia ze wspinania – głównie tego górskiego, przy czym najwięcej z ponad 700 wpisów dotyczy dróg w Tatrach. Kilka lat temu, na podstawie własnych doświadczeń oraz analizy różnorodnych źródeł i opinii wielu wspinaczy, zacząłem też publikować i aktualizować opracowania dotyczące polecanych dróg w Tatrach – w tym TOP100+ (cały czas dostępne na stronie w zakładce Działalność-Opracowania).
Wraz ze wzrostem popularności tych opracowań pojawiły się propozycje by stworzyć przewodnik książkowy, który wydawał się naturalnym zwieńczeniem wieloletniej pracy. Finalnie wybrałem ofertę Wydawnictwa Bezdroża, o czym przesądził współautor – Andrzej Marcisz, który już ponad 20 lat temu miał pomysł na podobną publikację. Obaj jesteśmy pasjonatami tatrzańskiego wspinania, dodatkowo łączącymi różne pokolenia, więc pomysł nawiązania współpracy bardzo nam się spodobał. Wieloletnie doświadczenie wspinaczkowe i wydawnicze Andrzeja, jego praktyczna znajomość Tatr oraz ogromny zbiór zdjęć topograficznych, w połączeniu z moją aktualną działalnością, bazą danych i zdjęć z setek dróg oraz niemal gotową listą tych najciekawszych, mogły stać się podstawą publikacji wartościowej dla środowiska wspinaczkowego.
Prace rozpoczęły się w 2021 roku i cały czas trwają - stworzenie autorskiego przewodnika okazało się czasochłonnym i skomplikowanym przedsięwzięciem. Punktem wyjścia była przygotowana na bazie wcześniejszych opracowań lista dróg oraz materiały którymi dysponowaliśmy, jak się jednak okazało był to dopiero pierwszy mały krok. Całe dwa pierwsze dwa lata zeszły mi bowiem na przygotowanie i uporządkowanie materiałów oraz stworzenie wstępnych opisów większości ścian i dróg. Oczywiście w międzyczasie wspinałem się też na kolejnych drogach z listy. Drugi Andrzej zajmował się wtedy kompletowaniem zdjęć dolin i ścian – sporo ze swojej bazy, jednak w wielu przypadkach konieczne były dziesiątki wyjazdów, aby dorobić ujęcia.
Kolejnych trzech lat wymagała praca nad materiałami. Zająłem się opracowaniem foto-topo ścian i dróg oraz składem całości, Andrzej M dorabiał opisy dolin oraz uzupełniał i korygował pozostałe materiały. Cały czas trwała też wspólna praca nad dopracowaniem konspektu, a finalnie nad redakcją całego przewodnika pod okiem Jacka Włodarczyka oraz składem który prowadził Janusz Maniak z Magazynu GÓRY. W pracach kartograficznych wspomógł nas Rafał Jońca, udostępniając swoje mapy, za co jesteśmy mu bardzo wdzięczni. Swoją cegiełkę dołożyli też znajomi wspinacze – podziękowania dla wszystkich, które zgodzili się na publikację zdjęć swojego autorstwa lub pomogli z weryfikacją przebiegu dróg, szczególnie tych których nie mieliśmy okazji robić. Do wielu z Was zresztą jeszcze wrócę i liczę na dalsze wsparcie, docenimy też oczywiście jeżeli ktoś sam się zgłosi i podeśle coś ciekawego!
KONCEPCJA PRZEWODNIKA I DOBÓR DRÓG
Być może powstanie kiedyś kompletny i aktualny przewodnik wspinaczkowy po Tatrach, jego wartość będzie jednak bardziej historyczna niż praktyczna. Obecnie można założyć bowiem, że 90% ruchu wspinaczkowego skupia się na 10% dróg, a niektóre ściany są odwiedzane raz na kilka lat. Dlatego też nasz przewodnik, odpowiadając na realne potrzeby, obejmuje te najpopularniejsze drogi, wykraczając jednak poza utarte schematy. Początkowo zawierać miał wyłącznie klasyki, skończyło się na większej liczbie dróg – szkoda byłoby pominąć wiele pięknych linii, które nie załapały się do TOP 101. W taki sposób przewodnik rozrósł się do trzech tomów w których przedstawiamy 333 drogi na 67 ścianach, a spokojnie mógłby mieć i więcej. Liczymy więc, że w przyszłości uda się dodać kolejne ciekawe cele.
W przewodniku celowo ograniczyliśmy obecność dróg graniowych do kilku najpopularniejszych, leżących wyłącznie w obrębie opisywanych ścian (np. Grań Kościelców, Grań Mięguszowieckich Szczytów i Grań Wideł). W wyjątkowych sytuacjach jako osobne drogi potraktowaliśmy kombinacje – gdy są bardzo popularne (np. Międzymiastowa na Mnichu czy Warianty Małolata na Kazalnicy Mięguszowieckiej), przedłużają drogę oryginalną (np. Sprężyna ze startem Luftwaffe na Mnichu) lub łączą odcinki nieopisane osobno (np. Seven Up na Mnichu złożony z Zacięcia Biela, Rysy Hobrzańskiego i Zacięcia Kosińskiego).
Zdecydowaliśmy się na pionierski pomysł, by wykorzystać powiększone fragmenty foto-topo (zoomy), co było głównym powodem rezygnacji ze schematów rysowanych oraz koncepcji by udostępniać topo w wersji elektronicznej. Możliwe, że z czasem wrócimy do pomysłu, aczkolwiek bardzo zależało nam, aby nasz przewodnik był przede wszystkim pozycją książkową. Dla mnie to namacalny efekt wieloletniej pracy przy opisywaniu i propagowaniu tatrzańskich dróg, dla Andrzeja Marcisza sentymentalne zwieńczenie bogatej kariery wspinaczkowej i wydawniczej.
IDEA TOP 101
Nasz wybór 101 najpiękniejszych letnich tatrzańskich dróg jest subiektywny, jednakprzy zdecydowanej większości nie ma wątpliwości, czy powinny się tu znaleźć – od lat są powszechnie uważane za „klasyki”. Świadczy o tym liczba powtórzeń oraz/lub bardzo pochlebne opinie na ich temat. Przy selekcji większym problemem niż to, czy jakaś droga zasługuje by być na liście TOP, była konieczność nieumieszczania na niej wielu innych linii, z powodu ograniczonej liczby miejsc w poszczególnym zakresie trudności.
Aby na liście największych klasyków zmieścić większość dróg zasługujących na to miano, przy wyborze zdecydowaliśmy się ograniczyć zakres trudności od V do IX–. Drogom łatwiejszym nie umniejszamy na znaczeniu czy też urodzie, najczęściej nie są jednak dla wspinaczy celem ostatecznym, lecz przystankiem w drodze rozwoju robionym na kursie, czy też na początku przygody z taternictwem. Lista obejmuje więc 25 piątek, 25 szóstek, 25 siódemek oraz 25 dróg od VIII– do IX–… i wisienka na torcie, czyli droga numer 101, o wycenie IX czyli Metallica. Nieco symboliczna bo jedna z najważniejszych i jakie wytyczył drugi Andrzej, a jednocześnie nosząca nazwę mojego ulubionego zespołu! Pozycją wykraczającą poza założony zakres otwieramy też furtkę, by w przyszłości wraz z dalszym wzrostem poziomu wspinaczkowego na listę trafiły drogi wyżej wycenione.
Co ważne dzięki równemu podziałowi każdy może celować w drogi będące w jego zasięgu. Przy okazji można też wziąć udział w zabawie w zbieranie punktów, jak w alpejskiej „Biblii” (Mont Blanc – The Finest Routes). Do każdej drogi z TOP 101 przypisano bowiem liczbę punktów, jaką uzyskuje się za jej przejście – im bardzie wymagająca (nie decyduje tylko sucha wycena ale i asekuracja, długość, powaga ściany itp.), tym ich więcej. Skompletowanie wszystkich dróg w interesującym nas zakresie trudności będzie dobrą dodatkową motywacją by częściej wspinać się w Tatrach!
